Demans ( Bunama ) ve Alzheimer Riskini Azaltmak için halk arasında ” kötü ” kolesterol diye bilinen LDL kolesterolünüz düşük olsun ! Mümkünse 55-70 mg / dl arasında olsun ama asla 30 mg/ dl ‘den daha aşağıda olmasın.

 Yeni bir araştırmaya göre : Kanda 70 mg/dL’nin altındaki düşük yoğunluklu lipoprotein kolesterol ( LDL-K ) seviyesi, her türlü bunama riskini %26, Alzheimer hastalığıyla ilişkili bunama riskini ise %28 oranında azaltıyor. Hekim gerekli görürse, Kolesterol düşürücü Statin kullanımı ise bu riski daha da azaltıyor.

Daha önceki araştırmalar da, düşük LDL düzeylerinin bunamaya karşı koruyucu bir avantaj sağlayabileceğini öne sürmüştü.

Güney Kore, Seul’deki Hallym Üniversitesi Tıp Fakültesi, Kangdong Sacred Heart Hastanesi Nöroloji Bölümü‘nden baş araştırmacı Dr. Yerim Kim ve meslektaşları, “Bu bulgular,demans önleme stratejilerinin bir parçası olarak hedeflenen LDL-C( LDL Kolesterol düzeylerinin )yönetiminin önemini ve klinik kılavuzlara entegre edilme potansiyelini vurgulamaktadır;bu sonuçlar, hem kardiyovasküler hem de bilişsel sağlık yararları için belirli LDL-C aralıklarında, hekim muayenesi sonucu statin tedavisinin kullanımını desteklemektedir.’’ diye açıklama yaptılar.

Bu önemli çalışma 2025 yılında 1 Nisan’da Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry’de çevrimiçi olarak yayımlandı .

Ayrıca kolesterol seviyesindeki dalgalanmaların bilişsel gerileme riskini artırdığı gösterilmiş olup , Lancet Demans Önleme, Müdahale ve Bakım Komisyonu yakın zamanda yüksek kolesterolü demansla ilişkili değiştirilebilir risk faktörleri listesine eklemiştir.

Konuyu daha derinlemesine incelemek için araştırmacılar, Güney Kore’deki 11 üniversite hastanesindeki hastaların retrospektif analizini yürüttüler. Bu analizde LDL-C düzeyleri < 70 mg/dL olan 108 980 hasta ve düzeyleri > 130 mg/dL olan 108 980 hastadan oluşan bir eğilim puanı eşleştirilmiş grup yer aldı.

Araştırmacılar, birincil sonuç olarak tüm nedenlere bağlı demans yaygınlığını, ikincil sonuç olarak da ADRD’yi ( Alzheimer hastalığıyla ilişkili bunama riski ) değerlendirdiler ve LDL-C düzeyi 55 mg/dL’nin altında olan hastalar ile statin kullanan hastaların ikincil analizlerini gerçekleştirdiler.

LDL-C düzeyleri ≥ 130 mg/dL olan hastalarla karşılaştırıldığında, araştırmacılar LDL-C düzeyleri < 70 mg/dL olan hastalarda her nedene bağlı demans oranında %26’lık bir azalma ve ADRD’de %28’lik bir azalma buldular.

LDL-C düzeyleri < 55 mg/dL olan hastalar arasında araştırmacılar, her ikisinde de tüm nedenlere bağlı demans ve ADRD  riskinde %18’lik bir azalma olduğunu kaydetti. LDL-C düzeyleri ≥ 130 mg/dL olan hastalarla karşılaştırıldığında, düzeyleri < 30 mg/dL olanlarda demans riskinde anlamlı bir azalma görülmedi.

Demek ki LDL kolesterol düzeyinin çok çok azalması da ( < 30 mg/dL olanlarda ) demans önlemede etkisiz oluyor.

LDL-C < 70 mg/dL olan hastalarda statin kullanımı, statin kullanmayan hastalara kıyasla tüm nedenlere bağlı demans riskinin %13 daha düşük olması  ve ADRD riskinin %12 daha düşük olmasıyla ilişkilendirilmiştir.

Araştırmacılar, “Bu çalışmanın birincil bulguları, LDL-C düzeylerinin demans riskindeki kritik önemini vurgulayarak, statin kullanımından bağımsız olarak bu düzeylerin kritik önemini vurgulamaktadır” diye rapor ettiler. “Daha düşük LDL-C düzeyleri, demans insidansının azalmasıyla doğrudan ilişkilidir ve kolesterol yönetiminin demansı önlemede temel olduğunu destekler.”

Florida, Miami’de yaşayan nörolog ve araştırmacı Dr. Shaheen Lakhan, Medscape Medical News’e verdiği demeçte, kardiyovasküler faydalar için LDL-C’yi dengelemenin, potansiyel nörobilişsel etkilerin farkında olarak “klinik uygulamada sürekli uğraştığımız bir şey” olduğunu söyledi.

Yeni araştırmanın bir parçası olmayan Lakhan, “Şimdiye kadar, beyin için hangi seviyenin ‘güvenli’ veya hatta yararlı olduğunu söylemek zordu,” dedi. “Çalışmanın <70 mg/dL’yi hem tüm nedenlere bağlı hem de Alzheimer’la ilişkili demans riskini önemli ölçüde azaltan bir hedef olarak tanımlaması inanılmaz derecede yardımcı oldu. Hastalarla, özellikle de yüksek vasküler ve bilişsel-muhakeme konusunda risk taşıyanlarla paylaşabileceğimiz somut, kanıta dayalı bir ölçüt sağlıyor.”

Lakhan, LDL-C’yi düşürmenin faydalarına yönelik potansiyel bir taban olduğu bulgusunun, daha düşük LDL-C seviyesinin her zaman daha iyi olduğu fikrine de aykırı olduğunu sözlerine ekledi.

“Bu, özellikle bilişsel kaygıları olanlarda, her hastayı aşırı düşük seviyelere itmek yerine, bireyselleştirilmiş hedefler lehine güçlü bir argümandır” dedi.

Bu konuda benim de kişisel görüşüm : Aslında tüm biyokimyasal parametrelerin belli, standardize edilmiş referens değerler aralığına göre değil de, bireysel referens değer aralığına göre yani kişiye özgü sonuç değerlendirilmesi şeklinde yapılmasının tıbbi olarak daha doğru olacağıdır. O nedenle Lakhan’ın LDL-C hakkında belirttiği referens değerler hakkındaki tezini, ben aslında tüm parametreler için uygulanmasının daha önemli olduğunu düşünmekteyim. Tekrar konumuza dönersek :

Lakhan‘a göre, statinlerin nöroprotektif etkileri olduğu ve bu faydaların kolesterolü düşürmenin ötesine geçtiğine dair kanıtlar, klinik bakım açısından en önemli bulgulardır.

“Bu, klinisyenlere yaşlı yetişkinlerde ve bunama riski taşıyan kişilerde statin kullanımına devam etmeleri için güçlü bir gerekçe sağlıyor; sadece kalpleri için değil, beyinleri için de önemli“ dedi.

Lakhan, çalışmanın retrospektif yapısı nedeniyle sonuçların nedensellik oluşturmadığını ancak genel olarak çalışmanın “boyutu, tutarlılığı ve metodolojik titizliğinin bunu klinik karar alma ve gelecekteki kılavuzlara kesinlikle bilgi vermesi gereken değerli bir katkı haline getirdiğini” söyledi.

Reading Üniversitesi’nden nörofizyolog Dr. Francesco Tamagnini,  çalışmanın sonuçlarının “araştırmacılara klasik yaklaşımlara ek olarak LDL kolesterolü de dikkate almaları için ikna edici bir argüman sunduğunu” söyledi.

“Şimdiye kadar amiloid beta ve hiperfosforile tau‘nun Alzheimer’ın ana nedeni olduğu varsayılıyordu ancak bu görüşün artık ortadan kalkması muhtemeldir” diye ekledi.

Alzheimer’s Research UK’nin araştırma başkanı Julia Dudley‘in görüşlerine ben de katılmaktayım : Araştırma sonuçları çok yön gösterici ancak, LDL-C ile demans riskinin azalması arasında doğrudan bir bağlantı olup olmadığını bilmek ve Statinlerin beyindeki hastalık süreçleri üzerinde ne gibi etkileri olabileceğini anlamak için daha yapılacak bir çok klinik deneyler önemli olacaktır ve bunlara ihtiyaç vardır.

Kaynak : Jeff Craven, 02 Nisan 2025, Medscape